Oud en nieuw 2026 – Feest of oorlogsgebied?

De jaarwisseling van 2026 voelt anders.

Niet omdat het “altijd zo is gegaan”.

Maar omdat de beelden die ons bereiken niet meer incidenteel zijn. Ze vormen een patroon.

Grote steden.

Maar ook plaatsen als Breda.

Overal jongeren, explosieven, chaos.

Geen vuurwerk meer, maar wapens met een lont.

En dan die beelden uit Zwitserland.

Champagneflessen met sterretjes erboven.

Goedkope akoestische panelen aan het plafond.

Zwarte platen met driehoekjes, bedoeld om geluid te dempen, niet om vuur te dragen.

Je ziet een man door de ruimte lopen.

Gefilmd van achteren.

Hij steekt het plafond in brand.

Hij ziet het.

En loopt door. Naar een andere ruimte.

Alsof hij hoopt dat het vuur hem niet volgt.

Of de schuld.

Een ander probeert nog te blussen. Met een doek.

Maar wie ooit vuur heeft gezien, weet:

dit vuur laat zich niet doven.

Het smeult.

Het plastic druipt.

Het verspreidt zich stil, geniepig, tot het te laat is.

Deze beelden zijn geen incident.

Ze zijn een metafoor.

De wereld staat in brand

En velen dansen door.

We leven in een tijd waarin de vlammen al zichtbaar zijn

maar het feest gewoon moet doorgaan.

Je ziet de raddraaiers

die profiteren van het ontbreken van gezag.

Je ziet hoe hulpverleners

brandweer, ambulance, politie letterlijk

onder vuur worden genomen.

Blauw.

Rood.

Wit.

Symbolen van zorg, orde en hulp

die inmiddels doelwit zijn geworden.

Het respect is weg.

Niet geleidelijk.

Maar hard, zichtbaar en schaamteloos.

En nee, de vergelijking met de vijftien ambulanceprofessionals

die in Gaza het leven lieten

ligt niet zo ver weg als we zouden willen.

Geef sommige van deze jongeren echte wapens

en het onderscheid tussen feest en oorlogsgebied vervaagt volledig.

Die vraag wordt niet voor niets steeds vaker gesteld:

Waar kijken we eigenlijk naar?

Anarchie vermomd als vrijheid

We zijn grenzen kwijtgeraakt.

Niet ineens, maar stap voor stap.

En nu zien we wat er gebeurt

als alles mag

en niemand meer verantwoordelijk is.

“Van God los” werd ooit gezegd

als waarschuwing.

Niet tegen geloof

maar tegen het verlies van moreel kompas.

Juist de mensen die nog spreken over waarden

over verantwoordelijkheid

over zorg voor de ander

worden vaak weggezet.

Als ouderwets.

Als naïef.

Als problematisch.

Terwijl zij het zijn

die geen vlieg kwaad doen.

Die helpen vanuit overtuiging.

Die leven vanuit een innerlijk besef

dat vrijheid nooit losstaat van verantwoordelijkheid.

Oplossing?

Die is ongemakkelijk eenvoudig.

Zoals bij jonge kinderen:

grenzen stellen.

Niet uit macht.

Maar uit zorg.

De rode lijn trekken

die we al lang zijn overgestoken.

Paal en perk stellen.

Handhaven.

Straffen waar nodig.

Helder maken hoe we wel samenleven.

Maar ook:

bewust maken.

Dat niets vanzelfsprekend is.

Dat vrijheid geen recht zonder plicht is.

Dat je ook als tiener

al verantwoordelijkheid draagt.

Voor gevaar.

Voor keuzes.

Voor gevolgen.

Wanneer doe jij mee?

Niet morgen.

Niet als het escaleert.

Niet als het jouw straat is.

Maar nu.

Door niet weg te kijken.

Door woorden te geven.

Door grenzen te durven benoemen.

Ook als dat schuurt.

Want wie zwijgt

laat het vuur zijn werk doen.

En dit vuur

dooft niet vanzelf.