Only the light can silence the darkness

Over social media, macht en morele verantwoordelijkheid

Een groot verschil met de jaren dertig van de vorige eeuw

is de kracht van social media.

Toen lag macht bij radio, kranten en partijpropaganda.

Vandaag kan iedereen publiceren.

Iedereen filmen.

Iedereen delen.

In theorie betekent dat: meer transparantie.

Meer tegenstem.

Meer licht.

Maar social media is geen garantie voor waarheid.

Het is vooral een versterker.

Het versterkt het beste in ons - én het slechtste.

Het versterkt getuigenis, solidariteit en menselijkheid.

Maar net zo goed angst, woede, polarisatie en simplificatie.

Algoritmes belonen emotie, niet nuance.

Wat raakt, wint. Wat schuurt, verspreidt.

De echte vraag is dus niet:

hebben we meer licht dan toen?

Maar: zijn we als samenleving volwassen genoeg om met dat licht we kunnen hebben om te gaan?

In de jaren dertig kon men nog zeggen:

“Wij wisten het niet.”

Vandaag is de pijnlijkere waarheid:

we kunnen het weten, maar willen we het ook zien?

En belangrijker nog:

willen we het delen, ook als het niet in ons eigen gelijk past?

Social media maakt ons niet automatisch beter.

Het maakt ons vooral moreel medeverantwoordelijk.

Voor wat we verspreiden.

Voor wat we negeren.

Voor waar we stil blijven.

Stilte is geen neutraliteit.

Stilte is een keuze.

En dat raakt aan iets diepers.

Aan hoe we macht vandaag zijn gaan begrijpen.

We leven in een cultuur waarin alpha-gedrag steeds vaker wordt beloond:

dominantie boven dialoog,

macht boven menselijkheid,

controle boven verantwoordelijkheid.

Wanneer “sterk zijn” gelijk wordt aan intimideren,

en leiderschap aan beheersen en onderdrukken,

dan wordt geweld geen ontsporing meer,

maar een logisch gevolg van het systeem zelf.

Het probleem zit dan niet alleen in individuen,

maar in de cultuur die bepaald gedrag normaliseert.

In wat we applaudisseren.

In wat we zichtbaar maken.

In wie we volgen.

In wie we laten verdwijnen in stilte.

En juist daarom rust er ook een verantwoordelijkheid

bij hen die deel uitmaken van die systemen.

Bij professionals.

Bij mensen in uniform.

Bij leiders, bestuurders, zorgverleners, wetenschappers.

Ook zij die een uniform dragen en zich hier niet in herkennen,

die handhaving zien als dienstbaarheid in plaats van macht,

moeten van zich laten horen.

Stilte beschermt niet de goede professional.

Stilte beschermt het systeem dat ontspoort.

En dan is er nog een ongemakkelijke waarheid.

Ook LinkedIn werkt met algoritmes.

Ook hier bepaalt een systeem wat zichtbaar wordt,

wat wordt uitvergroot,

en wat langzaam verdwijnt in stilte.

Mijn eigen website en blog heb ik in principe zelf in handen.

En zelfs daar merkte ik al dat bepaalde teksten,

over Tr#mp, over Net@nyahu, over macht en geweld,

niet zomaar gepubliceerd werden.

Dat er “slimme aanpassingen” nodig waren

om het überhaupt bij een publiek te krijgen.

Niet omdat iemand expliciet zei: dit mag niet.

Maar omdat systemen gevoelig zijn voor woorden, namen, thema’s.

Omdat zichtbaarheid geen neutraal proces meer is,

maar een technisch gefilterde werkelijkheid.

Dat is misschien wel de grootste paradox van deze tijd:

we hebben meer kanalen dan ooit,

maar steeds minder controle over

wat werkelijk wordt gezien.

Censuur komt niet meer met stempels en verboden.

Ze komt met algoritmes, richtlijnen, schaduw, demping.

Met onzichtbare grenzen die niemand tekent,

maar die iedereen voelt.

En precies daarom is het zo belangrijk

dat we blijven schrijven, blijven delen, blijven spreken.

Niet omdat we zeker weten dat we gehoord worden,

maar omdat zwijgen tegenwoordig

het makkelijkste is wat er bestaat.

Only the light can silence the darkness.

Maar in een algoritmische wereld

moet het licht soms bewust tegen de stroom in gedragen worden.

Niet als activist.

Niet als schreeuwer.

Maar als mens.

Als professional.

Als iemand die weigert te geloven

dat macht nu belangrijker is dan menselijkheid.