Gecorrigeerd door het recht - maar wie ziet de intentie?

Vandaag begint voor miljoenen mensen een periode van vasten.

Voor sommigen heet die maand Ramadan.

Voor anderen begint op Aswoensdag de veertigdagentijd na carnaval.

Verschillende tradities.

Dezelfde oefening.

Vasten is niet alleen minder eten.

Het is minder impuls.

Minder snelle verontwaardiging.

Meer ruimte tussen prikkel en reactie.

En misschien had ik die ruimte precies nu nodig.

Afgelopen week ontving ik namelijk opnieuw een mail.

Onderwerpregel: Inbreuk op copyright van ANP foto op blog.dyonscheijen.nl - auteursrechtclaim.

Ik wist eigenlijk al wat er zou staan nog vóór ik hem volledig had geopend.

En toch klikte ik.

Het is vreemd hoe zo’n moment werkt.

Je leest de woorden, maar je lichaam is je voor.

Mijn adem werd iets oppervlakkiger.

Mijn schouders spanden zich aan.

Een lichte warmte trok door mijn borst.

“Niet weer.”

Niet uit verzet tegen de regel.

Maar uit vermoeidheid.

Ik wil het juist goed doen.

Wat eraan voorafging

De vorige keer dat dit gebeurde, schrok ik.

Niet alleen van het bedrag dat ik hoe ook moest gaan betalen.

Maar van het gevoel iets fout te hebben gedaan zonder dat het mijn bedoeling was.

Sindsdien ben ik zorgvuldiger geworden.

Ik verwijderde oude beelden.

Ik betaal voor fotografie.

Ik gebruik eigen werk.

Ik heb geleerd.

Dat was geen juridische aanpassing.

Dat was een morele keuze.

Respect voor makers.

Respect voor het recht.

Ik blijf staan voor auteursrecht. Makers verdienen bescherming en een eerlijke beloning voor hun werk.

En toch bleek er ergens in een technisch restbestand nog een oude afbeelding te staan.

Voor het systeem maakt dat geen verschil.

Voor mij wel.

Wat het systeem ziet en wat het niet ziet

Het systeem ziet:

Afbeelding.

Datum.

Geen licentie.

Klopt.

Maar het ziet niet:

De inspanning om het beter te doen.

De zorgvuldigheid van de afgelopen jaren.

De intentie om recht te doen aan anderen.

En misschien hoeft een systeem dat niet te zien.

Maar mensen voelen het verschil.

Er is een verschil tussen gecorrigeerd worden

en je niet gezien voelen.

Tussen verantwoordelijkheid nemen

en het gevoel dat je morele groei er niet toe doet.

Dat is geen juridische kwestie.

Dat is een menselijke.

Het moment van reflectie

Mijn eerste reactie was enorme boosheid.

Waarom voelt dit zo kil?

Waarom geen ruimte voor context?

Waarom lijkt alles gereduceerd tot een bedrag?

Maar vasten is oefenen in vertraging.

Ruimte maken tussen prikkel en reactie.

Dus ik liet het zakken.

En onder de boosheid lag iets anders.

Niet verzet.

Niet strijd.

Maar een verlangen.

Om gezien te worden in mijn intentie.

Niet om onder een regel uit te komen.

Niet om verantwoordelijkheid te ontlopen.

Maar om erkend te worden in het feit dat ik geleerd heb.

Een ongemakkelijke waarheid

Misschien verwacht ik iets wat een organisatie niet kan geven.

Misschien is een systeem per definitie zwart-wit.

Maar als we systemen blijven bouwen die alleen ja of nee kennen,

alleen overtreding of betaling,

wat gebeurt er dan met de ruimte waarin mensen groeien?

Wat gebeurt er met redelijkheid?

Met nuance?

Met de menselijke maat?

Dit is geen aanklacht

Ik schrijf dit niet om iemand te beschuldigen.

Ik schrijf dit omdat ik geloof dat recht alleen zijn legitimiteit behoudt

als het verbonden blijft met menselijkheid.

Dat is geen juridische eis.

Dat is een morele uitnodiging.

Misschien is de vraag niet:

“Was het juridisch correct?”

Maar:

“Hoe voelde dit aan de andere kant?”

Wat ik hoop

Dat wie dit leest - jurist, beleidsmaker, medewerker, ondernemer -

even stilstaat bij dat moment.

Dat moment waarop een formele mail binnenkomt

en een mens aan de andere kant even moet slikken.

Niet omdat hij fout wil doen.

Maar omdat hij juist probeert het goed te doen.

En misschien, heel misschien,

dat iemand binnen zo’n systeem zich afvraagt:

Hoe kunnen we beschermen wat beschermd moet worden

zonder dat mensen zich gereduceerd voelen tot een dossiernummer?

Hoe kunnen we handhaven

zonder dat groei onzichtbaar wordt?

Hoe kunnen we recht toepassen

zonder dat de menselijke maat verdwijnt tussen detectie en facturatie?

Ik hoop niet op uitzonderingen voor mij.

Ik hoop op ruimte voor nuance.

Niet om onder regels uit te komen.

Maar om te erkennen dat aan de andere kant van elke constatering

een mens zit die probeert te leren.

Misschien begint verandering niet bij schuld.

Maar bij het besef dat correctheid en menselijkheid samen kunnen gaan.

En misschien is dit mijn persoonlijke oefening: niet minder rechtvaardigheid zoeken, maar meer menselijkheid bewaren.