Hyperacusis en oordoppen: beschermen of juist niet?

De laatste tijd krijg ik steeds vaker vragen over hyperacusis en oordoppen.

Welke oordoppen zijn het beste? Zijn Loop-oordoppen geschikt? Moet ik kiezen voor Alpine, Pluggerz, Noizezz of maatwerk?

En onlangs kreeg ik zelfs de vraag of er speciale oordoppen bestaan die ontwikkeld zijn voor mensen met hyperacusis.

Het zijn begrijpelijke vragen.

Tegelijkertijd merk ik dat het gesprek vaak al snel gaat over merken, filters en aantallen decibellen, terwijl de belangrijkste vraag meestal niet wordt gesteld:

Wanneer zijn oordoppen eigenlijk verstandig en wanneer juist niet?

Bestaan er speciale hyperacusis-oordoppen?

Voor zover ik weet niet.

Er bestaan oordoppen met verschillende filters, materialen en dempingsniveaus. Sommige zijn vrijwel onzichtbaar. Andere zien eruit als een modeaccessoire. Weer andere worden volledig op maat gemaakt.

Maar er bestaat geen oordop die specifiek ontwikkeld is voor hyperacusis.

Dat klinkt misschien verrassend.

Want wie last heeft van geluidsovergevoeligheid denkt vaak automatisch dat meer bescherming ook beter zal zijn.

Toch ligt het vaak ingewikkelder.

Een gedachte-experiment

Stel dat we iemand nemen die perfect normaal hoort. Geen tinnitus. Geen hyperacusis. Geen gehoorklachten.

Vervolgens laten we die persoon drie weken lang overal oordoppen dragen.

Tijdens het wandelen. Tijdens het boodschappen doen. Tijdens gesprekken. Tijdens het werken.

Op het moment dat die persoon de oordoppen uitdoet, zal de wereld ineens heel luid aanvoelen.

De koelkast bromt. De vogels fluiten harder. Bestek klinkt scherper. Verkeer lijkt drukker.

De kans is groot dat die persoon denkt:

“Doe mij die oordoppen maar weer terug.”

Niet omdat zijn gehoor slechter is geworden. Maar omdat het brein zich heeft aangepast aan een stillere wereld.

Juist daarom zijn wij bij hyperacusis vaak terughoudend met het adviseren van oordoppen voor dagelijks gebruik.

Beschermen waar nodig

Dat betekent niet dat oordoppen slecht zijn. Integendeel. Bij een concert. Een festival. Een lawaaiige werkplek. Een motorrit. Een verbouwing.

Of andere situaties waarin ook mensen zonder hyperacusis hun gehoor zouden beschermen. Dan zijn oordoppen vaak een uitstekend idee.

Sterker nog: goede gehoorbescherming kan voorkomen dat gehoorklachten ontstaan. Het doel is alleen niet om jezelf voortdurend af te schermen van normale geluiden. Want dan kan een vicieuze cirkel ontstaan. Geluid voelt vervelend. Je gebruikt oordoppen. Geluid voelt daarna nóg harder. Je gebruikt ze nóg vaker. En zo wordt de wereld steeds kleiner.

De paradox van hyperacusis

Veel mensen verwachten dat de oplossing voor geluidsovergevoeligheid bestaat uit minder geluid.

In de praktijk zien we vaak dat herstel juist samenhangt met het opnieuw leren verdragen van normale dagelijkse geluiden.

Dat vraagt soms tijd. Soms begeleiding. Soms inzicht in wat er in het brein gebeurt. Want hyperacusis gaat niet alleen over de oren. Het gaat ook over aandacht. Betekenis. Spanning. Angst. Controle.

En de manier waarop ons brein geluid verwerkt.

Dat maakt het onderwerp complexer dan simpelweg “meer demping is beter”.

Welk merk moet ik kiezen?

Dan toch de vraag die vaak gesteld wordt.

Loop.

Alpine.

Noizezz.

Pluggerz.

Maatwerk otoplastieken.

Of een ander merk.

Mijn antwoord is meestal verrassend eenvoudig:

De beste oordop is degene die past bij jouw situatie én die je daadwerkelijk gebruikt wanneer dat nodig is.

Loop-oordoppen zijn populair omdat ze er mooi uitzien. Sommige modellen lijken bijna sieraden. Voor veel mensen verlaagt dat de drempel om gehoorbescherming te dragen.

Alpine, Noizezz en Pluggerz hebben eveneens uitstekende professionele producten.

Maatwerk otoplastieken kunnen prettig zijn voor mensen die vaak bescherming nodig hebben of specifieke eisen stellen aan comfort en geluidskwaliteit.

Voor de meeste mensen bestaat er echter geen universele winnaar.

Mijn eigen oplossing

Mensen kijken soms verbaasd wanneer ik vertel welke oordoppen ik zelf gebruik. Ik heb namelijk meestal een eenvoudig setje universele oordoppen aan mijn sleutelbos hangen. Niet omdat ze perfect zijn. Maar omdat ik ze altijd bij me heb. Een dure oordop die thuis in een la ligt, beschermt uiteindelijk niemand.

Een eenvoudige vuistregel

Er is één advies dat ik vaak geef.

Wanneer je elkaar alleen nog kunt verstaan door te schreeuwen, is het meestal verstandig om gehoorbescherming te dragen.

Dat geldt voor mensen met hyperacusis. Dat geldt voor mensen zonder hyperacusis. En dat geldt eigenlijk voor ons allemaal.

Oordoppen zijn er niet om je af te sluiten

Misschien is dat wel de grootste misvatting. Veel mensen denken dat oordoppen bedoeld zijn om geluid weg te nemen.

In werkelijkheid ervaren veel gebruikers juist dat gesprekken beter verstaanbaar worden doordat storend achtergrondgeluid wordt verminderd.

Goede gehoorbescherming helpt je daarom niet om minder deel te nemen aan het leven. Integendeel.

Het kan ervoor zorgen dat je juist langer kunt blijven genieten van muziek, gesprekken, festivals, sportwedstrijden en alle andere momenten die het leven kleur geven.

Zoals zo vaak ligt de oplossing niet in méér of minder.

Maar in de juiste balans.

Actuele ontwikkeling: AI die geluiden selectief filtert

Kort na het verschijnen van dit blog verscheen een interessant artikel op Hoorzaken over nieuwe AI-systemen die specifieke geluiden selectief kunnen herkennen en dempen. Denk aan eetgeluiden, serviesgekletter of andere geluiden die door mensen met misofonie of hyperacusis als hinderlijk worden ervaren.

Lees het artikel hier:

https://www.hoorzaken.nl/nieuws/ai-hoofdtelefoons-misofonie-hyperacusis/

Deze ontwikkeling is technisch fascinerend en kan mogelijk helpen in situaties waarin geluid moeilijk te vermijden is. Tegelijkertijd plaatsen onderzoekers zelf belangrijke kanttekeningen. Bij zowel hyperacusis als misofonie speelt namelijk de vraag of het voortdurend wegfilteren van geluiden herstel bevordert of juist kan bijdragen aan vermijding en afhankelijkheid. De technologie bevindt zich bovendien nog in een vroege onderzoeksfase. (Hoorzaken).

Mijn eigen visie blijft daarom onveranderd: beschermen waar nodig, wennen waar mogelijk.

Niet de technologie staat centraal, maar de vraag of zij mensen helpt om vrijer te leven en deel te blijven nemen aan het leven.

Want horen is zo veel meer dan enkel de oren.