De toekomst van audiologische zorg vraagt om meer dan meten alleen
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 2 dagen geleden
- 4 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 1 dag geleden
Onlangs verscheen het eerste brancherapport van de FENAC over de perifere audiologische zorg in Nederland. Het rapport laat een duidelijke stijging zien van de zorgvraag, het aantal zorgtrajecten en de druk op de capaciteit binnen de audiologische centra.
Voor velen binnen het vakgebied zal dat niet als een verrassing komen.
We leven in een maatschappij waarin luisteren steeds meer energie vraagt. Niet alleen door hard geluid, maar ook door voortdurende prikkels, snelheid, drukte, informatie en mentale belasting.
En misschien laat het rapport juist daarom iets groters zien dan alleen een stijging van aantallen.
Want achter iedere meting zit een mens.
Meer dan een audiogram
Wie jarenlang in de audiologische zorg werkt, weet dat twee mensen met exact hetzelfde audiogram een totaal andere ervaring kunnen hebben.
De één functioneert relatief goed.
De ander raakt uitgeput, angstig of sociaal geïsoleerd.
Dat verschil laat zich niet volledig verklaren vanuit het oor alleen.
Geluid is namelijk nooit enkel een fysisch signaal. Het brein geeft betekenis aan wat wij horen. Emoties, aandacht, vermoeidheid, stress, context en eerdere ervaringen spelen daarin allemaal een rol.
Juist daarom geloof ik dat horen veel groter is dan enkel decibellen of grafieken.
Horen als samenspel tussen geluid, brein en mens
Binnen mijn werk probeer ik die bredere benadering zichtbaar te maken in wat ik The Hearing Triptych noem:
geluid
brein
mens
Een poging om inzichtelijk te maken dat horen niet alleen een technisch proces is, maar ook een neurologisch, psychologisch en menselijk proces.
Wat wij meten is niet altijd hetzelfde als wat iemand ervaart.
Dat zien we dagelijks terug bij:
tinnitus
hyperacusis
luistervermoeidheid
gehoorverlies
laagfrequent geluid
moeite met verstaan in complexe omgevingen
Juist daar ontstaat vaak de echte impact op kwaliteit van leven.
Niet alleen in het oor.
Maar in de interactie tussen mens en omgeving.
Meer over deze visie beschreef ik eerder in:
The Hearing Triptych - geluid, brein en mens
De druk van een luistermaatschappij
Steeds meer mensen ervaren dat luisteren vermoeiend wordt.
Restaurants worden voller.
Werkplekken drukker.
Steden luider.
Sociale media sneller.
Zelfs thuis stopt de informatiestroom nauwelijks nog.
En juist die voortdurende luisterbelasting zien we niet altijd volledig terug in klassieke metingen. Toch kan ze enorme gevolgen hebben voor:
energie
participatie
werk
sociale contacten
mentale gezondheid
Daarom is het hoopgevend dat moderne richtlijnen binnen de audiologische zorg steeds meer aandacht besteden aan psychosociale ondersteuning, communicatieve belasting en persoonsgerichte zorg.
De mens achter de productie
Brancherapporten gaan begrijpelijkerwijs vaak over aantallen, zorgtrajecten, kosten en capaciteit. Dat hoort ook bij een zorgsysteem dat onder druk staat.
Maar tegelijkertijd schuilt daar een risico.
Namelijk dat gehoorzorg steeds technischer en productiegerichter wordt georganiseerd, terwijl juist de menselijke kant steeds belangrijker wordt.
Want iemand met tinnitus komt niet alleen binnen met een piep.
Mensen komen binnen met:
vermoeidheid
angst
slapeloosheid
onzekerheid
relatieproblemen
verlies van rust
het gevoel zichzelf kwijt te raken
En juist daarom is gehoord worden soms net zo belangrijk als gemeten worden.
Trots op de audiologische zorg
Daarom ben ik er ook trots op om onderdeel te mogen zijn van de FENAC en van de audiologische zorg in Nederland.
Achter dit brancherapport schuilt veel werk van collega’s, bestuurders en professionals die zich dagelijks inzetten om de kwaliteit van audiologische zorg zichtbaar te maken en verder te verbeteren.
En dat mag ook benoemd worden.
Want FENAC staat niet alleen voor cijfers of productie, maar juist ook voor zorg, expertise en kwaliteit. Voor professionals die iedere dag proberen het verschil te maken voor mensen met gehoorproblemen, tinnitus, luistervermoeidheid en andere complexe hulpvragen.
Juist daarom vind ik het waardevol dat dit rapport er ligt. Niet alleen als spiegel van waar we nu staan, maar ook als uitnodiging om samen verder na te denken over de toekomst van gehoorzorg in Nederland.
Horen gaat uiteindelijk over verbinding
Hoewel ik zelf als klinisch fysicus-audioloog natuurlijk vooral vanuit gehoor en luisteren schrijf, vertegenwoordigt de audiologische zorg veel meer dan enkel het oor alleen.
Binnen de FENAC werken ook professionals die zich dagelijks inzetten voor taal, communicatie, ontwikkeling en participatie.
En misschien raakt dat uiteindelijk aan dezelfde kern.
Want horen gaat niet alleen over geluid waarnemen.
Maar over contact maken.
Begrijpen en begrepen worden.
Mee kunnen doen.
Je verbonden voelen met de wereld om je heen.
Of het nu gaat om slechthorendheid, tinnitus, taalontwikkeling of communicatieve kwetsbaarheid: uiteindelijk draait het telkens weer om de mens achter de hulpvraag.
Misschien is dát wel wat al deze disciplines binnen de audiologische centra met elkaar verbindt.
De uitdaging voor de toekomst
Het brancherapport laat zien dat de audiologische zorg in Nederland voor grote uitdagingen staat.
Meer zorgvraag.
Meer druk op capaciteit.
Meer complexiteit.
Maar misschien ligt de grootste uitdaging niet alleen in het leveren van méér zorg.
Misschien ligt de echte uitdaging in het blijven zien van de mens achter de zorgvraag.
De toekomst van audiologische zorg vraagt daarom om meer dan techniek alleen.
Ze vraagt om samenwerking tussen talloze disciplines en professionals die ieder vanuit hun eigen expertise bijdragen aan communicatie, participatie en kwaliteit van leven.
Tussen audiologen, klinisch fysici, KNO-artsen, logopedisten, psychologen, pedagogisch medewerkers, maatschappelijk werkers, fysiotherapeuten, vaktherapeuten, onderzoekers, technici, revalidatieprofessionals, secretariaat en ondersteunende teams.
Maar uiteindelijk ook tussen patiënten, naasten, onderwijs, werk en samenleving zelf.
Want goede gehoorzorg ontstaat zelden door één discipline alleen.
Ze ontstaat wanneer mensen samen proberen te begrijpen wat iemand nodig heeft om weer mee te kunnen doen aan het leven.
En misschien begint goede gehoorzorg uiteindelijk altijd met dezelfde vraag:
Niet alleen:
“Wat hoort iemand?”
Maar ook:
“Wat doet het horen met iemand?”
Dyon Scheijen
Klinisch fysicus-audioloog | ACT-trainer | Art Of Hearing
Where Art meets Science
Opmerkingen