The Hearing Triptych | Sound, Brain and Human Experience - what Berlin brought together
Afgelopen week mocht ik tijdens TRI 2026 in Berlijn The Hearing Triptych presenteren. Voor mij was dat meer dan een presentatie van tien minuten. Het was bijzonder om een gedachte die in de loop van vele jaren in mijn klinische werk is gegroeid, te kunnen delen met collega’s van over de hele wereld.
Onderzoekers, audiologen, KNO-artsen, psychologen en andere professionals kwamen in Berlijn samen. Sommigen kende ik al langer. Anderen ontmoette ik voor het eerst. En sommige namen kende ik vooral uit artikelen, boeken en modellen die mijn eigen denken hebben gevormd.
Dat laatste bleek voor mij belangrijk. Wetenschap lezen is één ding. De mensen achter die wetenschap ontmoeten, naar elkaar luisteren en samen praten, maakt die kennis ineens veel menselijker.
Misschien is dat ook precies waar The Hearing Triptych over gaat: verbinden wat te vaak afzonderlijk wordt bekeken.
Een vraag die mij al meer dan 25 jaar bezighoudt
Ik werk inmiddels meer dan 25 jaar als klinisch fysicus-audioloog, veelal met mensen met tinnitus en geluidsovergevoeligheid. Eén vraag is me al die jaren blijven fascineren: hoe kan het dat twee mensen met vergelijkbare audiologische bevindingen hun tinnitus totaal verschillend ervaren?
De één hoort tinnitus en gaat verder met zijn leven. Bij de ander beïnvloedt diezelfde waarneming slaap, werk, relaties, concentratie, veiligheid en uiteindelijk bijna het hele leven.
Als we alleen naar het geluid kijken, begrijpen we dat verschil niet.
Sound is never just sound
Als audiologen zijn we gewend te meten: gehoorverlies, frequenties, decibellen, spraakverstaan en psychoakoestische eigenschappen. Dat blijft essentieel.
Maar geluid is nooit alleen geluid. Een geluid kan gevaar betekenen, informatie bevatten, een herinnering oproepen of ons verbinden met een ander mens.
Het oor ontvangt het geluid. Maar daarmee begint het verhaal pas.
Bestaande modellen hebben mij geholpen dat verhaal beter te begrijpen. Het werk van Pawel Jastreboff liet zien hoe auditieve waarneming verbonden kan raken met emotionele en fysiologische reacties. Het fear-avoidance model, zoals toegepast op tinnitus door onder anderen Rilana Cima en Johan Vlaeyen, hielp mij begrijpen wat er kan gebeuren wanneer angst, aandacht en vermijding onderdeel van dat proces worden. Later kwamen daar cognitieve gedragstherapie en ACT bij. Al die perspectieven vertellen iets waardevols. Maar de patiënt tegenover mij ervaart geen afzonderlijke modellen.
Hij of zij ervaart één leven.
Where models meet the patient
Op mijn tafel tijdens een consult liggen daarom soms letterlijk verschillende modellen naast elkaar. Anatomie en audiologie. Jastreboff. Fear avoidance. ACT. Mijn tekeningen van het glas en levensbalans.
Niet om iemand college te geven, maar om samen te ontdekken: wat kunnen we meten? Wat doet het brein ermee? Welke betekenis heeft het gekregen? Wat gebeurt er ondertussen thuis, op het werk, binnen relaties en met de dingen die iemand belangrijk vindt?
This is where models meet the patient.
En misschien is The Hearing Triptych precies daar ontstaan.
Toen kwam de kunstenaar erbij
Naast klinisch fysicus-audioloog ben ik beeldend kunstenaar en ACT-trainer. Tijdens het werken aan een drieluik zag ik ineens een parallel met mijn klinische werk.
Een drieluik bestaat uit drie panelen. Ieder paneel kun je afzonderlijk bekijken. Maar pas wanneer je ze samen ziet, ontstaat het volledige werk.
Voor tinnitus werden dat voor mij:
Sound. Brain. Human Experience.
Sound: wat kunnen we horen en meten?
Brain: wat gebeurt er met die informatie — aandacht, betekenis, emotie, verwachting en leren?
Human Experience: wat betekent dit alles binnen het leven van deze unieke persoon?
De drie panelen zijn niet onafhankelijk. Ze beïnvloeden elkaar voortdurend.
Niet een nieuw model, maar verbinding
Tijdens TRI werd mij nog duidelijker dat deze manier van denken natuurlijk niet nieuw is. Het biopsychosociale gedachtegoed van George Engel bestaat al bijna vijftig jaar. Veel van wat we binnen tinnitus doen, past daar uitstekend binnen.
The Hearing Triptych vervangt dat niet. Het vervangt evenmin Jastreboff, fear avoidance, CBT of ACT.
The individual pieces are not new. The integration is the point.
Het Triptych is voor mij vooral een vertaling naar de audiologische praktijk: van wat we kunnen meten, naar wat het brein ermee doet, naar wat een mens daadwerkelijk beleeft.
De mensen achter de wetenschap
Berlijn gaf daar nog een extra dimensie aan. Het was bijzonder om mensen te spreken wier werk vanuit verschillende richtingen raakt aan mijn eigen klinische denken. Lance McCracken, vanuit zijn werk rond chronische pijn, ACT en psychological flexibility. Carol MacDonald, vanuit de verbinding tussen psychologie en tinnituszorg. Hashir Aazh, die al jarenlang laat zien hoe psychologische kennis binnen de audiologische praktijk gebruikt kan worden.
En natuurlijk waren er veel meer. Juist de gesprekken tussen de lezingen door, tijdens een diner of gewoon ergens in een gang, maakten indruk op mij. Een naam onder een wetenschappelijk artikel wordt ineens een mens. Je wisselt ervaringen uit. Je stelt vragen. Soms blijkt dat iemand vanuit een totaal andere discipline met precies dezelfde vraag worstelt.
Science gives us knowledge. Meeting each other gives that knowledge another dimension.
Misschien moeten we daarom niet alleen modellen met elkaar verbinden. Misschien moeten we vooral ook mensen met elkaar verbinden.
Van symptoomreductie naar leven
Daar ligt voor mij uiteindelijk ook het doel van revalidatie. Natuurlijk moeten we blijven onderzoeken hoe tinnitus ontstaat en hoe we de waarneming kunnen beïnvloeden. Maar wanneer het geluid niet eenvoudig kan worden weggenomen, mag onze zorg niet stoppen.
Naast de vraag:
How can we reduce the tinnitus?
mag daarom ook een andere vraag staan:
How can this person regain life?
Weer slapen. Werken. Muziek luisteren. Mensen ontmoeten. Dingen durven. Niet voortdurend controleren. Weer ruimte ervaren voor wat werkelijk waardevol is.
From symptom reduction to functional restoration.
Hoe maken we het glas groter?
Daarom eindigde ik mijn presentatie in Berlijn met Das Glas der Lebensakzeptanz, een metafoor die een collega uit een Duits tinnitusteam mij jaren geleden meegaf.
We kennen allemaal de vraag of het glas halfvol of halfleeg is.
Maar misschien is er een belangrijkere vraag:
How can we make the glass bigger?
Ons glas raakt gedurende het leven gevuld met werk, verlies, relaties, ziekte, zorgen, herinneringen, verantwoordelijkheden en soms tinnitus. Niet alles kunnen we eruit halen.
Maar misschien kunnen we wel werken aan meer ruimte. Meer draagkracht. Meer psychologische flexibiliteit. Meer plaats voor datgene wat energie en betekenis geeft.
Niet als verborgen methode om tinnitus alsnog te laten verdwijnen. Maar om te voorkomen dat tinnitus het hele leven wordt.
Wat ik uit Berlijn meeneem
Tijdens TRI hoorde ik over psychoakoestiek, hersennetwerken, psychologische factoren, behandeling, chronische pijn, technologie en lived experience. Verschillende disciplines keken naar verschillende delen van dezelfde complexe werkelijkheid.
En daardoor werd mijn eigen gedachte eigenlijk steeds eenvoudiger:
Perhaps the pieces are already on the table.
Misschien is onze volgende stap niet alleen nóg meer kennis verzamelen. Misschien moeten we ook beter worden in het verbinden van wat we al weten.
Onderzoek met klinische praktijk. Audiologie met psychologie. Technologie met menselijke ervaring. En vooral: mensen met mensen.
Dat is waarom het voor mij zoveel betekende om The Hearing Triptych juist tijdens TRI 2026 in Berlijn te mogen delen.
Niet omdat ik denk dat ik daar een nieuw antwoord presenteerde.
Maar misschien wel een andere manier om naar de antwoorden te kijken die er al zijn.
Sound. Brain. Human Experience.
Science explains mechanisms. Clinical practice reveals meaning. Rehabilitation connects both.
Because, after all:
Hearing is more than the ears.
Opmerkingen