Essay 5 - Listening Beyond the Ear
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 9 apr
- 3 minuten om te lezen
De studie van geluid is lange tijd vooral een studie van fysica geweest. Frequenties, amplitudes en akoestiek beschrijven hoe geluid zich door de ruimte verplaatst en het oor bereikt.
Maar in de praktijk blijkt dat mensen zelden lijden aan geluid zelf. Ze lijden aan de manier waarop het geluid door hun brein wordt ervaren en geïnterpreteerd.
Twee mensen kunnen zich in dezelfde geluidsomgeving bevinden, maar toch een totaal andere ervaring hebben. Dat verschil ontstaat niet in de lucht, maar in de interactie tussen geluid, brein en menselijk leven.
Luisteren vraagt daarom om meer dan alleen het oor. Het vraagt om begrip van het brein en van de menselijke ervaring waarin geluid betekenis krijgt.
Where Art Meets Science
The Hearing Triptych
Sound · Brain · Human Experience
Essay 5
Listening Beyond the Ear
Towards a broader understanding of sound perception
Wanneer we geluid proberen te begrijpen, beginnen we vaak bij de fysische wereld.
Geluidsgolven bewegen door de lucht, bereiken het oor en worden via het auditieve systeem naar het brein geleid. Deze beschrijving vormt de basis van de klassieke audiologie en heeft ons veel inzicht gegeven in hoe het gehoorsysteem functioneert (Pickles, 2012).
Toch blijkt in de praktijk dat deze benadering niet volledig verklaart hoe mensen geluid ervaren.
Twee mensen kunnen aan hetzelfde geluidsniveau worden blootgesteld, terwijl hun ervaring totaal verschillend is.
De ene persoon merkt het geluid nauwelijks op.
Voor de ander kan hetzelfde geluid een voortdurende bron van spanning worden.
Deze observatie is niet uniek voor tinnitus of laagfrequent geluid. Binnen onderzoek naar geluidshinder wordt al langer beschreven dat de relatie tussen geluidsniveau en ervaren hinder slechts gedeeltelijk verklaard wordt door het geluid zelf (Basner et al., 2014).
Dit suggereert dat de menselijke ervaring van geluid ontstaat binnen een complexer systeem.
Geluid, brein en mens
In de voorgaande essays hebben we gezien hoe de ervaring van geluid ontstaat op het snijvlak van drie dimensies.
Het geluid zelf, als fysische prikkel.
Het brein, dat bepaalt welke prikkels aandacht krijgen en welke naar de achtergrond verdwijnen.
En de mens, met zijn leven, emoties, verwachtingen en context.
Binnen de neurowetenschap wordt steeds meer aandacht besteed aan hersennetwerken die bepalen welke prikkels relevant worden voor het brein. Het zogeheten salience network speelt hierin een centrale rol (Menon, 2015; Uddin, 2015).
Tegelijkertijd laten psychologische modellen zien hoe aandacht, interpretatie en vermijdingsgedrag het ervaren lijden kunnen versterken (Vlaeyen & Linton, 2000).
Binnen klinisch tinnitusonderzoek wordt daarom vaak gewerkt aan het veranderen van de relatie die iemand heeft met het geluid, bijvoorbeeld binnen cognitieve gedragstherapie (Cima et al., 2011).
Samen laten deze inzichten zien dat tinnitus en geluidshinder niet volledig kunnen worden begrepen vanuit één enkel perspectief.
Een integratief perspectief
Het Hearing Triptych kan worden gezien als een poging om deze verschillende perspectieven samen te brengen.
Niet als een vervanging van bestaande modellen, maar als een manier om hun onderlinge samenhang zichtbaar te maken.
Het neurofysiologische model van tinnitus benadrukt de rol van auditieve signalen en limbische systemen (Jastreboff, 1990).
Neurowetenschappelijke modellen benadrukken hoe het brein bepaalt welke prikkels aandacht krijgen (Menon, 2015).
Psychologische modellen laten zien hoe aandacht, angst en vermijding het ervaren lijden kunnen versterken (Vlaeyen & Linton, 2000).
Wanneer deze inzichten samen worden bekeken ontstaat een breder perspectief waarin tinnitus en geluidshinder kunnen worden begrepen als fenomenen die ontstaan op het snijvlak van:
geluid · brein · mens
Where Art Meets Science
In deze essayreeks is het beeld van een drieluik gebruikt om deze gedachte te verkennen.
In de kunst vertelt een drieluik een verhaal dat zich over meerdere panelen ontvouwt.
Geen enkel paneel kan het verhaal alleen dragen.
Pas wanneer alle panelen zichtbaar zijn, ontstaat betekenis.
Misschien geldt hetzelfde voor de wetenschap van horen.
Niet één discipline bezit het volledige antwoord.
Maar wanneer verschillende perspectieven samenkomen, ontstaat een rijker begrip van hoe mensen geluid ervaren.
Een uitnodiging
Het Hearing Triptych is geen eindpunt.
Het is een uitnodiging tot verdere verkenning.
Een uitnodiging om geluid niet alleen te meten, maar ook te begrijpen.
Om niet alleen te luisteren naar het auditieve signaal, maar ook naar het brein dat betekenis geeft en naar de mens die met dat geluid leeft.
Misschien ligt juist daar de sleutel tot een beter begrip van tinnitus, geluidshinder en de manier waarop mensen hun auditieve wereld ervaren.
Literatuur
Basner, M. et al. (2014).
Auditory and non-auditory effects of noise on health. The Lancet.
Cima, R. F. F. et al. (2011).
A multidisciplinary cognitive behavioural approach to tinnitus. The Lancet.
Jastreboff, P. J. (1990).
Phantom auditory perception (tinnitus): mechanisms of generation and perception. Neuroscience Research.
Menon, V. (2015).
Salience Network. Annual Review of Neuroscience.
Pickles, J. O. (2012).
An Introduction to the Physiology of Hearing.
Uddin, L. Q. (2015).
Salience processing and insular cortical function. Nature Reviews Neuroscience.
Vlaeyen, J. W. S., & Linton, S. J. (2000).
Fear-avoidance and its consequences in chronic pain. Pain.
Opmerkingen