Essay 4 - From Tinnitus to Low-Frequency Sound
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 7 apr
- 4 minuten om te lezen
Wanneer mensen hun ervaring van geluid beschrijven, spreken zij zelden over frequenties of decibellen. Ze spreken over een brom, een druk in de ruimte of een gevoel dat er “iets aanwezig is”.
Tinnitus was lange tijd het bekendste voorbeeld van zo’n ervaring zonder duidelijke externe bron. Maar steeds vaker horen we vergelijkbare verhalen bij laagfrequent geluid. Soms is er een meting. Soms niet. En zelfs wanneer er wél iets wordt gemeten, verklaart dat nog niet waarom de ene persoon er nauwelijks last van heeft terwijl een ander er ernstig onder lijdt.
Dat laat zien dat geluid niet alleen een fysisch verschijnsel is. Het is ook een menselijke ervaring, gevormd door brein, aandacht en betekenis.
Where Art Meets Science
The Hearing Triptych
Sound · Brain · Human Experience
Essay 4
From Tinnitus to Low-Frequency Sound
Why the experience of sound cannot be explained by physics alone
Wanneer mensen hinder ervaren van laagfrequent geluid, richt de discussie zich vaak vrijwel onmiddellijk op metingen.
Frequenties.
Geluidsspectra.
Decibellen.
Dat is begrijpelijk. Laagfrequent geluid is een fysisch fenomeen en akoestische analyse is essentieel om bronnen te identificeren en geluidsniveaus vast te stellen (Leventhall, 2004).
Toch ontstaat er in de praktijk vaak een spanningsveld.
Soms ervaren mensen ernstige hinder, terwijl metingen relatief lage geluidsniveaus laten zien. In andere situaties worden vergelijkbare niveaus gemeten zonder dat bewoners noemenswaardige hinder rapporteren.
Deze discrepantie leidt regelmatig tot frustratie, zowel bij bewoners als bij professionals.
De vraag die zich dan aandient is dezelfde vraag die ook bij tinnitus centraal staat:
waar ontstaat de ervaring van geluid?
De beperkingen van meten
Akoestische metingen zijn onmisbaar.
Ze geven inzicht in de fysische eigenschappen van geluid en maken het mogelijk om bronnen te identificeren en normen vast te stellen.
Maar metingen beschrijven slechts één dimensie van geluid: de fysische prikkel.
Ze vertellen ons niet automatisch hoe een mens dat geluid ervaart.
Dat verschil tussen meting en ervaring zien we in veel onderzoek naar geluidshinder. De relatie tussen geluidsniveau en ervaren hinder blijkt vaak slechts gedeeltelijk verklaarbaar door het geluidsniveau zelf (Basner et al., 2014).
Een geluid kan technisch gezien luid zijn en toch als aangenaam worden ervaren. Denk aan regen op een dak tijdens een vakantie, of het ruisen van de zee.
Omgekeerd kan een relatief zacht geluid zeer storend worden wanneer het brein het als belangrijk of bedreigend markeert.
De rol van het brein
Zoals eerder besproken speelt het brein een centrale rol in de perceptie van geluid.
Het brein filtert voortdurend zintuiglijke informatie en bepaalt welke prikkels aandacht verdienen.
Dit proces van selectie en prioritering wordt in de neurowetenschap vaak beschreven met het begrip salience (Menon, 2015; Uddin, 2015).
Wanneer een geluid een hoge salience krijgt, blijft het in de aandacht aanwezig.
Het kan dan moeilijk naar de achtergrond verdwijnen, zelfs wanneer het fysische signaal relatief zwak is.
Dit mechanisme kan ook een rol spelen bij de ervaring van laagfrequent geluid.
Een geluid dat aanvankelijk nauwelijks wordt opgemerkt kan, wanneer het brein het als relevant of storend markeert, steeds prominenter worden in het bewustzijn.
De menselijke context
Naast geluid en brein speelt ook de menselijke context een belangrijke rol.
Slaaptekort, stress, onzekerheid over de bron van een geluid en gevoelens van controleverlies kunnen allemaal bijdragen aan de manier waarop geluid wordt ervaren.
Binnen onderzoek naar chronische klachten wordt vaak beschreven hoe aandacht, interpretatie en vermijdingsgedrag het ervaren lijden kunnen versterken (Vlaeyen & Linton, 2000).
Een vergelijkbaar mechanisme kan ook optreden bij geluidshinder.
Wanneer iemand het gevoel heeft geen invloed te hebben op een geluid in zijn leefomgeving, kan dat de aandacht voor het geluid versterken.
Het geluid wordt dan niet alleen een auditieve prikkel, maar ook een bron van spanning.
Het drieluik van horen
Wanneer we inzichten uit tinnitusonderzoek toepassen op laagfrequent geluid, ontstaat opnieuw het beeld van een drieluik.
Geluid
de fysische prikkel die door het auditieve systeem wordt waargenomen.
Brein
de neurale systemen die bepalen welke prikkels aandacht krijgen.
Mens
de context waarin geluid betekenis krijgt.
Deze drie dimensies bepalen samen hoe geluid uiteindelijk wordt ervaren.
Geen van deze dimensies kan het fenomeen volledig verklaren.
Maar samen bieden ze een completer perspectief.
Een uitnodiging tot samenwerking
De discussie over laagfrequent geluid laat zien hoe complex de relatie tussen geluid en menselijke ervaring kan zijn.
Akoestici, neurowetenschappers, artsen en psychologen benaderen het probleem vaak vanuit hun eigen discipline.
Maar misschien vraagt de ervaring van geluid juist om een benadering waarin deze perspectieven samenkomen.
Niet omdat één discipline tekortschiet, maar omdat het fenomeen zelf meerdere dimensies heeft.
Where Art Meets Science
In de kunst wordt een drieluik gebruikt om een verhaal vanuit meerdere perspectieven te vertellen.
Geen enkel paneel staat op zichzelf.
Pas wanneer alle panelen zichtbaar worden, ontstaat betekenis.
Misschien kan dit beeld ook helpen om de ervaring van geluid beter te begrijpen.
Niet alleen als fysisch signaal.
Niet alleen als neurale activiteit.
Maar als een ontmoeting tussen geluid, brein en mens.
Literatuur
Basner, M. et al. (2014).
Auditory and non-auditory effects of noise on health. The Lancet.
Leventhall, G. (2004).
Low frequency noise and annoyance. Noise & Health.
Menon, V. (2015).
Salience Network. Annual Review of Neuroscience.
Uddin, L. Q. (2015).
Salience processing and insular cortical function. Nature Reviews Neuroscience.
Vlaeyen, J. W. S., & Linton, S. J. (2000).
Fear-avoidance and its consequences in chronic pain. Pain.
Opmerkingen