Essay 1 -The Brain That Gives Meaning to Sound
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 26 mrt
- 4 minuten om te lezen
Geluid bereikt ons bewustzijn niet rechtstreeks vanuit de buitenwereld. Tussen de trillingen in de lucht en onze ervaring van geluid bevindt zich een actief en voortdurend voorspellend brein (Friston, 2010). Dit brein filtert, interpreteert en prioriteert de enorme hoeveelheid zintuiglijke informatie die ons bereikt. Het bepaalt welke prikkels belangrijk worden en welke naar de achtergrond verdwijnen.
Where Art Meets Science
The Hearing Triptych
Sound · Brain · Human Experience
Essay 1
The Brain That Gives Meaning to Sound
Why the brain decides what we hear
In de wetenschap van het horen ligt de focus vaak op het auditieve systeem.
Het oor vangt geluidsgolven op.
De cochlea zet mechanische trillingen om in elektrische signalen (Pickles, 2012).
Deze signalen worden via de auditieve zenuw naar de hersenen geleid.
Vanuit dit perspectief lijkt het alsof horen vooral een kwestie is van signaaloverdracht: een geluid ontstaat in de buitenwereld en wordt doorgegeven aan het brein.
Maar moderne neurowetenschap laat zien dat deze voorstelling te eenvoudig is (Friston, 2010).
Het brein is geen passieve ontvanger van geluid.
Het is een actief systeem dat voortdurend bepaalt welke signalen belangrijk zijn en welke genegeerd kunnen worden.
Salience: het brein kiest wat belangrijk is
Binnen de neurowetenschap wordt dit proces vaak beschreven met het begrip salience (Menon, 2015; Uddin, 2015).
Salience verwijst naar de mate waarin een prikkel door het brein als belangrijk of relevant wordt gemarkeerd.
Onze hersenen worden voortdurend overspoeld door zintuiglijke informatie: geluiden, beelden, aanrakingen, geuren. Het grootste deel daarvan bereikt ons bewustzijn nooit.
Het brein filtert.
Het selecteert.
Het bepaalt wat aandacht verdient.
Dit proces wordt mede gestuurd door een netwerk van hersengebieden dat vaak wordt aangeduid als het salience network, waarin onder andere de anterior insula en de anterior cingulate cortex een centrale rol spelen (Menon, 2015).
Dit netwerk helpt het brein om snel te bepalen welke prikkels mogelijk relevant zijn voor gedrag, overleving of emotionele betekenis.
Met andere woorden: het brein beslist voortdurend welk geluid op de voorgrond komt en welk geluid naar de achtergrond verdwijnt.
Waarom we een tikkende klok vergeten
Een eenvoudig voorbeeld maakt dit proces zichtbaar.
Wanneer iemand een kamer binnenkomt waarin een klok tikt, wordt dat geluid vaak direct opgemerkt. Na enkele minuten lijkt het geluid echter te verdwijnen.
De klok is niet gestopt.
Het brein heeft simpelweg besloten dat het geluid niet belangrijk is.
Het signaal verliest zijn salience en verdwijnt naar de achtergrond van onze waarneming.
Dit vermogen van het brein om prikkels te laten verdwijnen uit het bewustzijn is essentieel. Zonder deze filtering zouden we voortdurend overspoeld worden door zintuiglijke informatie.
Wanneer een geluid juist niet verdwijnt
Bij tinnitus lijkt dit proces soms verstoord (Jastreboff, 1990).
Het geluid zelf kan relatief zwak zijn. Toch blijft het voortdurend aanwezig in het bewustzijn van de persoon die het ervaart.
Een mogelijke verklaring is dat het tinnitussignaal door het brein als salient wordt gemarkeerd - als een prikkel die aandacht verdient.
Wanneer een geluid eenmaal een hoge salience krijgt, ontstaat een versterkend proces.
Aandacht voor het geluid vergroot de waarneming ervan (Roberts et al., 2013).
De verhoogde waarneming bevestigt dat het geluid belangrijk lijkt.
Zo kan een auditieve perceptie geleidelijk veranderen in een voortdurende bron van aandacht.
Het brein als voorspeller
Naast filtering speelt nog een ander mechanisme een belangrijke rol in moderne theorieën over perceptie: predictive processing (Friston, 2010).
Volgens deze visie probeert het brein voortdurend te voorspellen wat er in de buitenwereld gebeurt.
In plaats van passief signalen te registreren, genereert het brein verwachtingen en vergelijkt het deze met de binnenkomende sensorische informatie.
Wanneer er een verschil ontstaat tussen verwachting en waarneming, wordt aandacht gegenereerd.
Ook in dit proces speelt salience een belangrijke rol.
Prikkels die onverwacht zijn, emotionele betekenis hebben of gekoppeld zijn aan mogelijke dreiging krijgen sneller prioriteit in onze waarneming.
Geluid is nooit alleen geluid
Wanneer we tinnitus of geluidshinder proberen te begrijpen, wordt duidelijk dat het auditieve signaal slechts één onderdeel is van een veel groter systeem.
Het brein bepaalt voortdurend:
welke geluiden opvallen
welke geluiden betekenis krijgen
en welke geluiden naar de achtergrond verdwijnen.
Daarmee verschuift de vraag van “waar komt het geluid vandaan?” naar een andere vraag:
waarom blijft dit geluid aandacht vragen?
Het tweede paneel van het drieluik
In het drieluik van horen vormt het brein het middelste paneel.
Hier ontmoeten de fysische wereld van geluid en de menselijke ervaring elkaar.
Het brein vertaalt trillingen in betekenis.
Maar betekenis ontstaat nooit in isolatie.
Het wordt beïnvloed door aandacht, emoties, verwachtingen en ervaringen.
En daarmee openen we het derde paneel van het drieluik.
Niet het geluid.
Niet alleen het brein.
Maar de mens die ermee leeft.
In het volgende essay verschuift de focus daarom naar die menselijke ervaring.
Hoe stress, slaap, gedrag en levenscontext bepalen of een geluid een neutrale waarneming blijft of verandert in een bron van lijden.
Het wordt beïnvloed door aandacht, emoties, verwachtingen en ervaringen (Vlaeyen & Linton, 2000).
Where Art Meets Science
Sound · Brain · Human Experience
Literatuur
Friston, K. (2010). The free-energy principle. Nature Reviews Neuroscience.
Jastreboff, P. J. (1990). Phantom auditory perception. Neuroscience Research.
Menon, V. (2015). Salience network. Annual Review of Neuroscience.
Uddin, L. Q. (2015). Salience processing and insular cortical function. Nature Reviews Neuroscience.
Pickles, J. O. (2012). An Introduction to the Physiology of Hearing.
Roberts, L. E. et al. (2013). Neural mechanisms of tinnitus.
Vlaeyen, J. W. S., & Linton, S. J. (2000). Fear-avoidance and its consequences in chronic pain.
Opmerkingen