Waarom jongeren hun oren niet beschermen
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 18 mei
- 4 minuten om te lezen
Essay 3 - Over muziek, identiteit en erbij willen horen
The Hearing Triptych Essays
Safe Listening Series
Where ART meets Science
“Ja maar… iedereen doet het toch niet?”
Het is misschien wel één van de meest menselijke zinnen die er bestaan.
Hoewel jongeren vaak centraal staan in discussies over gehoorschade en veilig luisteren, zie ik in de praktijk dat dit probleem veel breder is.
Niet alleen jongeren vinden gehoorbescherming soms ongemakkelijk.
Ook volwassenen, collega’s, ouders en professionals worstelen nog vaak met de sociale drempel om oordoppen te dragen.
En tegelijk zegt die ene zin bijna alles over waarom gehoorklachten bij jongeren zo’n complex maatschappelijk vraagstuk zijn geworden.
Want wie denkt dat jongeren hun oren niet beschermen omdat ze onwetend zijn, onderschat hoe menselijk gedrag werkelijk werkt.
De meeste jongeren weten heus wel dat te hard geluid niet goed is voor het gehoor.
Ze hebben erover gehoord op school. Op festivals. Via social media. Soms zelfs via hun smartwatch of smartphone die waarschuwt wanneer het volume te hoog wordt.
En toch staan duizenden jongeren ieder weekend opnieuw midden in harde muziek.
Niet omdat ze onwetend zijn.
Maar omdat muziek over veel meer gaat dan geluid alleen.
Wie ooit een festival bezocht, begrijpt dat meteen.
Muziek is emotie.
Verbondenheid.
Vriendschap.
Ontlading.
Identiteit.
Een jongere gaat niet alleen naar een festival om “geluid te horen”. Een festival is een sociale ervaring. Een plek waar herinneringen worden gemaakt. Waar mensen ergens bij willen horen. Waar jongeren zich vrij voelen, zichzelf kunnen zijn en samen iets beleven wat groter voelt dan henzelf.
En precies daar ontstaat de complexiteit.
Want zodra gehoorbescherming voelt als:
anders zijn
lastig
ongezellig
afstand creëren
“niet volledig meedoen”
wordt beschermen plots psychologisch veel moeilijker.
In de spreekkamer zie ik dat regelmatig terug.
Niet alleen bij jongeren zonder gehoorproblemen, maar juist ook bij jongeren die al slechthorend zijn of tinnitusklachten hebben ontwikkeld.
Ik denk bijvoorbeeld terug aan een vader die mij bezorgd contacteerde over zijn dochter. Een jonge slechthorende vrouw die al hoortoestellen draagt en voor het eerst naar de Vierdaagsefeesten in Nijmegen zou gaan.
Zijn vraag was logisch:
“Moet zij extra oppassen? En maken haar hoortoestellen het geluid niet juist nóg harder?”
Maar onder die vraag zat iets veel belangrijkers verborgen.
Zijn dochter wilde vooral:
met vriendinnen praten
erbij horen
meedoen
contact maken
Niet “de slechthorende” zijn.
En misschien vergeten we dat laatste soms wanneer we over preventie praten.
Want voor jongeren is motivatie vaak sociaal, niet medisch.
Daarom geloof ik ook dat Safe Listening alleen kans van slagen heeft wanneer we begrijpen hoe menselijk gedrag werkt.
Mensen veranderen zelden duurzaam vanuit angst alleen.
Zeker jongeren niet.
Misschien moeten we daarom anders leren communiceren over gehoor en luisteren.
Niet alleen:
“bescherm je oren.”
Maar ook:
“hoe zorg je dat je kunt blijven genieten van gesprekken, muziek en contact met anderen?”
Dat gesprek voelt totaal anders.
In de audiologie weten we bijvoorbeeld dat goede gehoorbescherming in rumoerige situaties de spraak-verstaanbaarheid juist vaak kan verbeteren. Minder overbelasting. Minder luisterinspanning. Meer rust in het geluid.
Maar dat verhaal vertellen we nog veel te weinig.
Want zodra gehoorbescherming niet meer voelt als beperking, maar als iets dat helpt om prettiger deel te nemen aan sociale situaties, verandert ook de motivatie.
Dat vraagt een andere manier van denken.
Niet moraliserend.
Niet belerend.
Maar menselijk.
Misschien ligt het probleem ook dieper dan alleen jongeren die “onvoorzichtig” zouden zijn.
Want eerlijk gezegd zie ik hetzelfde ook bij volwassenen.
Zelfs in mijn directe omgeving merk ik hoe ongemakkelijk het soms nog voelt om oordoppen te dragen. Alsof gehoorbescherming nog steeds iets is waarvoor je je bijna moet verantwoorden.
Ik heb meegemaakt dat ik bij een feest met collega’s gratis oordoppen meenam en uitdeelde. Honderden zelfs. En toch zag ik nog die aarzeling. Dat moment van twijfel. Dat gevoel van: “Doe ik ze wel in? Wat zullen anderen denken?”
Misschien zegt dat iets groters over ons allemaal.
We smeren zonnecrème zonder schaamte. We dragen een fietshelm. We doen een veiligheidsgordel om.
Maar gehoorbescherming voelt voor veel mensen nog steeds alsof je “overdrijft”.
Terwijl het in werkelijkheid gewoon zorg dragen is voor iets ongelooflijk kostbaars.
Misschien moeten we daarom stoppen met wijzen naar jongeren alleen.
Want dit gaat uiteindelijk over ons allemaal. Over hoe wij als samenleving omgaan met geluid, gezondheid, groepsdruk en bewustwording.
En misschien ligt daar wel één van de grootste uitdagingen van deze tijd.
Niet:
hoe krijgen we jongeren zover dat ze luisteren naar waarschuwingen?
Maar:
hoe zorgen we dat gezond luisteren onderdeel wordt van cultuur, gedrag en sociale identiteit?
Want uiteindelijk willen jongeren precies hetzelfde als iedereen:
verbinding voelen.
En misschien begint echte preventie pas wanneer we dat eerst durven begrijpen.
Bronnen en verwijzingen
Over deze reeks
Deze essays verschijnen in aanloop naar landelijke gesprekken en initiatieven rond gehoor, preventie, safe listening en bewust omgaan met geluid.
Op 28 mei komen in Amsterdam verschillende partijen samen - vanuit wetenschap, zorg, preventie, beleid, industrie en muziekbeleving - om verder na te denken over de groeiende maatschappelijke impact van gehoorklachten en luisteren in een wereld die steeds harder lijkt te worden.
Vanuit The Hearing Triptych Essays - Safe Listening Series deel ik de komende periode persoonlijke reflecties, wetenschappelijke inzichten en verhalen uit de praktijk over geluid, gehoor, menselijk gedrag en de vraag hoe we kunnen blijven genieten van muziek zonder onderweg het gehoor te verliezen.
Volgend essay in deze reeks
Essay 4 - Waarom gehoorklachten veel groter zijn dan een piep in het oor
Over tinnitus, luisteren, stress en menselijke veerkracht.
Want horen is meer dan enkel de oren.
Opmerkingen