Waarom steeds meer jongeren opgroeien zonder stilte
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 15 mei
- 4 minuten om te lezen
Essay 2 - Over festivals, oortjes, tinnitus en een wereld vol geluid
The Hearing Triptych Essays
Safe Listening Series
Where ART meets Science
Misschien is stilte langzaam iets uitzonderlijks aan het worden.
Niet absolute stilte.
Maar mentale stilte. Auditieve rust. Momenten waarop ons gehoor even niets hoeft te verwerken.
Steeds vaker vraag ik jongeren in de spreekkamer:
“Wanneer ben jij eigenlijk écht nog in stilte?”
Het blijft dan vaak even stil.
Want zelfs tijdens het slapen staat er soms nog geluid aan. Muziek. Video’s. Podcasts. White noise. Meldingen. Trilfuncties. Een wereld die voortdurend blijft binnenkomen.
En misschien is dat precies wat deze generatie zo uniek maakt.
Nog nooit eerder groeiden jongeren op in een wereld waarin geluid zo permanent aanwezig is.
Oortjes tijdens het fietsen.
Koptelefoons tijdens studeren.
Festivals in het weekend.
Gaming met headsets.
Muziek tijdens sporten.
TikTok-video’s tussendoor.
Streamingdiensten die nooit stoppen.
Geluid is overal geworden. En tegelijk realiseren veel mensen zich nauwelijks hoe bijzonder ons gehoor eigenlijk is.
We zien onze ogen sluiten wanneer ze vermoeid raken.
We voelen spierpijn wanneer ons lichaam overbelast wordt. Maar luisteren gebeurt grotendeels automatisch. Altijd actief. Altijd alert.
Ons auditieve systeem kent geen echte uitknop.
Vanuit de WHO wordt al langer gewaarschuwd voor de impact van langdurige blootstelling aan harde muziek en intensief luistergedrag. Volgens internationale schattingen begeeft bijna de helft van alle jongeren en jongvolwassenen zich regelmatig in situaties die potentieel schadelijk kunnen zijn voor het gehoor.
Ook in Nederland wordt hierover al jarenlang nagedacht vanuit wetenschap en beleid. Vanuit de Gezondheidsraad, audiologische centra, KNO, de NVKF, VeiligheidNL en internationale Safe Listening-initiatieven groeit het besef dat gehoorklachten onder jongeren een steeds groter maatschappelijk vraagstuk vormen.
En toch blijft het ingewikkeld.
Want muziek is niet de vijand.
Integendeel.
Muziek helpt jongeren ontspannen. Muziek verbindt.
Muziek geeft identiteit. Herinneringen. Vriendschappen. Ontlading. Voor veel jongeren is muziek geen achtergrondgeluid meer, maar een continue aanwezigheid in het dagelijks leven.
Daarom geloof ik ook niet dat dit vraagstuk opgelost gaat worden met angst alleen.
De realiteit is namelijk veel complexer dan simpelweg zeggen:
“het staat te hard.”
Want jongeren weten dat vaak zelf ook wel.
De vraag is eerder:
waarom blijft die behoefte aan harder, langer en intenser luisteren zo groot?
Misschien omdat geluid steeds meer verbonden raakt aan menselijk contact.
Wie ooit op een festivalterrein heeft gestaan, begrijpt dat muziek veel meer is dan geluidsgolven alleen. Het gaat over ergens bij horen. Samen springen op dezelfde beat. Video’s maken van momenten die je nooit meer wilt vergeten. De bas voelen in je lichaam. Het gevoel onderdeel te zijn van iets groters.
En precies daarom moeten we oppassen dat we jongeren niet alleen benaderen vanuit waarschuwingen en beperkingen.
Misschien moeten we juist beter begrijpen wat muziek voor mensen betekent.
In mijn werk zie ik namelijk dat veel gehoorklachten niet alleen gaan over het oor zelf.
Ik zie jongeren met tinnitusklachten die vooral bang worden van de stilte. Jongeren die overprikkeld raken in rumoerige omgevingen. Mensen die vermoeid raken van luisteren. Moeite krijgen met concentratie. Slechter slapen. Stress ervaren. Vastlopen op school of werk.
Daarmee wordt horen automatisch meer dan enkel de oren.
Het gaat ook over:
aandacht
verwerking
prikkelbelasting
herstel
mentale rust
betekenisgeving
Misschien is dat ook de reden waarom Safe Listening uiteindelijk over veel meer gaat dan oordoppen alleen.
Natuurlijk kunnen gehoorbescherming, technologie en bewust omgaan met volume helpen. Mensen zoals Mark van Dijk van Noizezz werken hard aan innovatieve oplossingen om gehoorbescherming toegankelijker en gebruiksvriendelijker te maken.
Internationale initiatieven zoals die van Mark Laureyns en de WHO proberen Safe Listening steeds zichtbaarder te maken.
Maar uiteindelijk zullen we ook opnieuw moeten nadenken over onze relatie met geluid zelf.
Hoeveel prikkels kan een mens verdragen?
Wanneer wordt luisteren vermoeiend?
Hoe leren jongeren omgaan met rust?
Kunnen we nog genieten van muziek zonder voortdurend over onze grenzen heen te gaan?
Dat zijn geen eenvoudige vragen. Maar misschien zijn het wel precies de vragen die deze tijd nodig heeft.
Want misschien groeit er een generatie op die niet alleen harder luistert dan ooit tevoren, maar ook steeds minder momenten van echte stilte kent.
En misschien moeten we juist dáár opnieuw aandacht voor krijgen.
Niet om muziek minder mooi te maken.
Maar om ervoor te zorgen dat we haar ons hele leven kunnen blijven horen.
Bronnen en verwijzingen
Over deze reeks
Deze essays verschijnen in aanloop naar landelijke gesprekken en initiatieven rond gehoor, preventie, safe listening en bewust omgaan met geluid.
Op 28 mei komen in Amsterdam verschillende partijen samen - vanuit wetenschap, zorg, preventie, beleid, industrie en muziekbeleving - om verder na te denken over de groeiende maatschappelijke impact van gehoorklachten en luisteren in een wereld die steeds harder lijkt te worden.
Vanuit The Hearing Triptych Essays - Safe Listening Series deel ik de komende periode persoonlijke reflecties, wetenschappelijke inzichten en verhalen uit de praktijk over geluid, gehoor, menselijk gedrag en de vraag hoe we kunnen blijven genieten van muziek zonder onderweg het gehoor te verliezen.
Volgend essay in deze reeks
Essay 3 - Waarom jongeren hun oren niet beschermen
Over muziek, identiteit en erbij willen horen.
Want horen is meer dan enkel de oren.
Opmerkingen