Essay 9 - Samenwerking tussen disciplines
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 9 mei
- 4 minuten om te lezen
LFG Handbook
Essay 9
Samenwerking tussen disciplines
Waarom laagfrequent geluid geen vakgebied van één discipline is
Meldingen van laagfrequent geluid brengen vaak verschillende disciplines samen. Technische experts onderzoeken mogelijke bronnen en meten geluidssignalen. Medische professionals kijken naar de werking van het gehoor en mogelijke gezondheidsaspecten. Psychologen en andere zorgprofessionals kunnen betrokken raken wanneer hinder leidt tot stress, slaapverstoring of andere klachten.
In veel situaties wordt echter duidelijk dat geen enkele discipline het volledige vraagstuk alleen kan verklaren.
Juist daarom is samenwerking tussen verschillende perspectieven essentieel.
Verschillende disciplines, verschillende perspectieven
Elke discipline benadert geluid vanuit een eigen invalshoek.
Akoestiek en technische analyse richten zich op de fysische eigenschappen van geluid. Hier wordt gekeken naar frequenties, geluidsniveaus, mogelijke bronnen en de manier waarop geluid zich door gebouwen en omgeving verplaatst.
Audiologie en medische disciplines richten zich op het functioneren van het gehoor en de manier waarop geluid door het auditieve systeem wordt verwerkt.
Psychologie en gedragswetenschappen kijken naar processen zoals aandacht, interpretatie en coping die invloed kunnen hebben op hoe geluid wordt ervaren.
Daarnaast spelen ook publieke gezondheidsorganisaties en overheidsinstanties een belangrijke rol. In Nederland zijn bijvoorbeeld GGD’en, omgevingsdiensten en het RIVM betrokken bij onderzoek, beoordeling en begeleiding van meldingen van laagfrequent geluid.
Deze organisaties brengen verschillende perspectieven samen: technische analyse, gezondheidskundige beoordeling en maatschappelijke context.
Daarnaast speelt ook de bredere maatschappelijke context een steeds grotere rol.
Ontwikkelingen zoals de energietransitie, toenemende verstedelijking en de bouw van nieuwe woongebieden zorgen ervoor dat de leefomgeving verandert. Nieuwe infrastructuur, installaties en technische systemen kunnen bijdragen aan veranderingen in het geluidslandschap, waaronder ook laagfrequent geluid.
Hierdoor krijgen vraagstukken rondom geluid niet alleen een technisch of medisch karakter, maar ook een ruimtelijke en beleidsmatige dimensie.
Gemeenten, beleidsmakers en sectoren zoals de energiesector spelen hierin een belangrijke rol, omdat zij betrokken zijn bij de inrichting van de leefomgeving en de keuzes die daarin worden gemaakt.
Dit onderstreept dat laagfrequent geluid niet alleen een vraagstuk is van meten en ervaren, maar ook van hoe we onze omgeving ontwerpen en organiseren.
Het risico van afzonderlijke perspectieven
Wanneer deze perspectieven los van elkaar worden toegepast kan het gebeuren dat professionals langs elkaar heen werken.
Een technische analyse kan bijvoorbeeld aantonen dat een geluidsniveau relatief laag is, terwijl bewoners toch duidelijke hinder ervaren.
Aan de andere kant kan een sterke focus op perceptie en ervaring ertoe leiden dat het belang van zorgvuldig brononderzoek wordt onderschat.
Wanneer disciplines hun eigen perspectief als enige verklaring beschouwen, kan dit leiden tot misverstanden en frustratie bij alle betrokkenen.
Naar een geïntegreerde benadering
Een geïntegreerde benadering betekent dat verschillende perspectieven niet tegenover elkaar worden geplaatst, maar met elkaar worden verbonden.
Technische analyse kan helpen om mogelijke bronnen en eigenschappen van geluid in kaart te brengen.
Kennis van het auditieve systeem kan inzicht geven in de manier waarop geluid wordt waargenomen.
Psychologische inzichten kunnen helpen om te begrijpen hoe aandacht, onzekerheid en context invloed hebben op de ervaring van geluid.
Wanneer deze perspectieven samen worden beschouwd ontstaat een vollediger beeld van de situatie.
Praktijkervaring: samenwerking in Limburg
In verschillende regio’s in Nederland zijn initiatieven ontstaan waarin professionals uit verschillende disciplines samenwerken rond meldingen van laagfrequent geluid.
In Limburg bestaat bijvoorbeeld al jarenlang een samenwerking tussen GGD’en, omgevingsdiensten en professionals uit de audiologische en akoestische praktijk.
Binnen deze samenwerking komt een werkgroep regelmatig bijeen om ervaringen en casussen te bespreken. Wanneer bewoners hiermee instemmen, kunnen situaties gezamenlijk worden geanalyseerd vanuit verschillende perspectieven.
Deze bijeenkomsten bieden ruimte om:
• meetresultaten te bespreken
• ervaringen van bewoners te begrijpen
• mogelijke verklaringen te verkennen
• kennis tussen disciplines te delen
Juist deze vorm van samenwerking kan helpen om situaties beter te begrijpen en om te voorkomen dat complexe meldingen vanuit één perspectief worden beoordeeld.
The Hearing Triptych als verbindend kader
Het model van The Hearing Triptych (Scheijen, 2026) kan helpen om deze samenwerking te structureren.
Het model beschrijft geluidsperceptie als een interactie tussen drie dimensies:
geluid – brein – menselijke ervaring
Binnen dit kader kunnen verschillende disciplines hun eigen bijdrage herkennen:
• akoestiek onderzoekt het fysieke geluid
• audiologie en neurowetenschap beschrijven de verwerking van geluid
• psychologie helpt processen van aandacht en betekenis te begrijpen
• publieke gezondheidsorganisaties kijken naar impact op welzijn en leefomgeving
Door deze perspectieven te verbinden ontstaat een model waarin verschillende disciplines elkaar aanvullen.
Voor bewoners en patiënten
Voor bewoners die hinder ervaren is het vaak belangrijk om te merken dat hun ervaring serieus wordt genomen.
Wanneer professionals vanuit verschillende disciplines samenwerken kan dit bijdragen aan vertrouwen. Het laat zien dat er niet alleen naar cijfers wordt gekeken, maar ook naar de ervaring van de persoon die het geluid waarneemt.
Dit kan helpen om gesprekken constructiever te maken en om samen naar mogelijke oplossingen te zoeken.
Van disciplines naar dialoog
Samenwerking betekent uiteindelijk meer dan het combineren van expertise.
Het vraagt om een dialoog waarin verschillende perspectieven worden gedeeld en waarin ruimte bestaat voor onzekerheid en nieuwe inzichten.
Juist bij complexe vraagstukken zoals laagfrequent geluid kan deze open houding bijdragen aan beter begrip van situaties die niet eenvoudig te verklaren zijn.
In het volgende essay wordt daarom ingegaan op een aspect dat in deze dialoog een belangrijke rol speelt: de manier waarop professionals met bewoners en patiënten communiceren over complexe geluidservaringen.
Literatuur
Leventhall, H. G. (2004). Low frequency noise and annoyance. Noise & Health.
Ostendorf, C. (2009). How to find the source of low frequency noise: three case studies. Journal of Low Frequency Noise, Vibration and Active Control.
Jastreboff, P. J. (1990). Phantom auditory perception (tinnitus): mechanisms of generation and perception. Neuroscience Research.
Cima, R. F. F., et al. (2012). Specialised treatment based on cognitive behavioural therapy versus usual care for tinnitus. The Lancet.
Vlaeyen, J. W. S., & Linton, S. J. (2000). Fear-avoidance and its consequences in chronic pain. Pain.
Scheijen, D. (2026). The Hearing Triptych.
Opmerkingen