Essay 7 - Het Glas der Lebensakzeptanz
- Art of Hearing | Dyon Scheijen
- 1 dag geleden
- 4 minuten om te lezen
LFG Handbook
Essay 7
Het Glas der Lebensakzeptanz
Draagkracht en de ervaring van geluid
Wanneer mensen hinder ervaren van een geluid, wordt vaak eerst gekeken naar het geluid zelf. Hoe sterk is het? Waar komt het vandaan? Hoe vaak treedt het op?
Hoewel deze vragen belangrijk zijn, blijkt in de praktijk dat de ervaring van hinder niet alleen door het geluid wordt bepaald.
Twee mensen kunnen in dezelfde omgeving wonen, hetzelfde geluid waarnemen en toch een totaal verschillende ervaring hebben. Waar de ene persoon het geluid als een lichte irritatie ervaart, kan het voor een ander leiden tot ernstige hinder, slaapproblemen of langdurige spanning.
Om deze verschillen beter te begrijpen kan het behulpzaam zijn om niet alleen naar het geluid te kijken, maar ook naar de draagkracht van de persoon die het geluid ervaart.
Het glas als metafoor
Een eenvoudige manier om dit uit te leggen is met behulp van het model van Het Glas der Lebensakzeptanz.
In dit model wordt het leven van een mens voorgesteld als een glas. Dat glas staat symbool voor de hoeveelheid belasting die iemand kan dragen.
In het glas bevinden zich verschillende elementen die het dagelijks leven vormen, zoals:
• werk en verantwoordelijkheden
• zorgen over gezondheid
• familie en relaties
• financiële druk
• slaap en vermoeidheid
• gebeurtenissen uit het verleden
Geen mens begint met een leeg glas. Het leven zelf vult het glas al voor een groot deel.
Niet alles wat het glas vult hoeft echter negatief te zijn.
Ook zaken die waardevol en betekenisvol zijn kunnen het glas vullen. Werk waar iemand zich verantwoordelijk voor voelt, zorg voor familie, betrokkenheid bij anderen of een sterke passie voor iets kunnen allemaal bijdragen aan de belasting die iemand ervaart.
Juist deze positieve en belangrijke aspecten van het leven kunnen ook spanning of druk met zich meebrengen, zonder dat er sprake is van een probleem.
Het glas weerspiegelt daarmee niet alleen wat zwaar is, maar ook wat belangrijk is.
Wanneer er vervolgens een extra belasting bijkomt - bijvoorbeeld een aanhoudend geluid dat moeilijk te verklaren is - kan het gebeuren dat het glas verder wordt gevuld.
In sommige situaties blijft er nog voldoende ruimte over. In andere situaties kan het glas het gevoel geven dat het bijna overloopt.
Wanneer het glas het punt bereikt waarop het bijna overloopt, kan er iets opvallends gebeuren.
Het geluid dat eerder misschien nauwelijks werd opgemerkt, kan plotseling sterk naar de voorgrond treden en alle aandacht opeisen.
Alsof het geluid op dat moment “luider” wordt, terwijl het fysieke signaal niet noodzakelijk veranderd is.
De lagen die het glas al vullen - werk, zorgen, vermoeidheid, verantwoordelijkheid - blijven vaak op de achtergrond en zijn minder zichtbaar.
Het geluid wordt dan als het ware het meest concrete en voelbare element, en daarmee het punt waarop de aandacht zich volledig richt.
Het geluid laat letterlijk van zich horen.
Het belang van context
Dit model maakt zichtbaar dat hinder niet uitsluitend ontstaat door het geluid zelf.
Het geluid komt altijd terecht in een bestaande levenscontext.
Factoren zoals stress, slaapgebrek, onzekerheid of verlies van controle kunnen invloed hebben op de manier waarop een geluid wordt ervaren.
Wanneer iemand bijvoorbeeld al slecht slaapt of zich zorgen maakt over een situatie, kan een geluid in de nacht veel sterker worden ervaren dan wanneer iemand goed uitgerust en ontspannen is.
Dit betekent niet dat het geluid onbelangrijk is. Het betekent wel dat de impact van het geluid mede wordt bepaald door de context waarin het wordt ervaren.
Het geluid wordt daarmee niet alleen een prikkel, maar ook een uitdrukking van een systeem dat onder druk staat.
Het brein en het glas
Het model van het glas kan ook worden verbonden met processen in het brein.
Wanneer iemand langdurig spanning ervaart, kan het zenuwstelsel gevoeliger worden voor prikkels uit de omgeving. Geluiden kunnen dan sneller opvallen en meer aandacht trekken.
Onderzoek naar tinnitus heeft laten zien dat de interactie tussen auditieve systemen en emotionele systemen in het brein invloed kan hebben op de ervaren belasting van geluid (Jastreboff, 1990; Cima et al., 2012).
Wanneer aandacht en spanning samenkomen, kan een geluid steeds nadrukkelijker aanwezig worden in de waarneming.
Het glas als hulpmiddel in gesprek
In de praktijk kan het model van het glas een waardevol hulpmiddel zijn in gesprekken met bewoners of patiënten.
Het model helpt om duidelijk te maken dat hinder vaak ontstaat uit een samenspel van factoren.
Het gesprek verschuift daardoor van een eenzijdige focus op het geluid naar een bredere vraag:
Welke factoren vullen het glas op dit moment?
Dit kan leiden tot nieuwe inzichten, bijvoorbeeld over:
• slaap
• stress
• onzekerheid
• verwachtingen
• copingstrategieën
Voor veel mensen kan dit helpen om hun situatie beter te begrijpen.
Geen ontkenning van het geluid
Het is belangrijk om te benadrukken dat dit model niet bedoeld is om het bestaan van geluid te ontkennen.
Integendeel: het erkent dat geluid een reële ervaring kan zijn.
Het model laat echter zien dat de impact van geluid niet alleen wordt bepaald door het geluid zelf, maar ook door de context waarin het wordt ervaren.
Voor professionals kan dit helpen om situaties breder te bekijken en om bewoners beter te begeleiden in het omgaan met hun ervaring.
Plaats binnen The Hearing Triptych
Binnen het model van The Hearing Triptych (Scheijen, 2026) bevindt het Glas der Lebensakzeptanz zich vooral binnen de dimensie van de menselijke ervaring.
Het fysieke geluid vormt het signaal.
Het brein bepaalt hoe het signaal wordt verwerkt.
De levenscontext bepaalt hoe zwaar het geluid wordt ervaren.
Door deze dimensies samen te beschouwen ontstaat een completer begrip van geluidservaringen.
Van model naar praktijk
Wanneer inzichten uit akoestiek, neurofysiologie en psychologie worden gecombineerd met aandacht voor de levenscontext van bewoners, ontstaat een breder perspectief op laagfrequent geluid.
Dit perspectief kan professionals helpen om situaties niet alleen technisch te analyseren, maar ook menselijk te begrijpen.
In het volgende essay wordt daarom beschreven hoe deze verschillende perspectieven samen kunnen komen in een stapsgewijze benadering van laagfrequent geluid voor professionals.
Literatuur
Jastreboff, P. J. (1990). Phantom auditory perception (tinnitus): mechanisms of generation and perception. Neuroscience Research.
Cima, R. F. F., et al. (2012). Specialised treatment based on cognitive behavioural therapy versus usual care for tinnitus. The Lancet.
Scheijen, D. (2026). The Hearing Triptych: Sound, Brain and Human Experience.
Opmerkingen